pic
pic
  • ۱

    اعتبار ابزار جديد در رؤيت هلال
    استاد محقّق: محمّد جواد فاضل لنکراني

  • ۷

    اعتبار ابزار جديد در رؤيت هلال

    استاد محمدجواد فاضل لنكرانى«دام عزه»

    بسم الله الرّحمن الرّحيم

    حمد و سپاس خداوند را سزد كه بشر را آفريد و او را با دو چراغ وحى و عقل هدايت نمود و به او اجازه داد تا با تدبّر در وحى به كنكاش و جستجو پرداخته، وظيفه شرعى خود را استنباط كرده و به دست آورد.

    و اگرچه سفره رحمت الهى عام و گسترده است، ولى توفيق بهره‌‌گيرى از آن نصيب همگان نگردد; بلكه خواص و يا خواصى از خواص هستند كه مى‌توانند از اين موهبت الهى بهره‌‌مند شده و مشمول الطاف خاصّه پروردگار گردند. (وَالْحَمْدُللهِ الَّذِي هَدانالِهذاوَ ماكُنّا لِنَهْتَدِيَ لَوْ لا أَنْ هَدانَا اللهُ).

    و همانگونه كه در قرآن كريم آمده است (وَ أَنْ لَيْسَ لِلاِْنْسانِ إِلاّ ما سَعى)، بى‌ترديد سعى و تلاش عالمان و فرزانگان در مسير فقاهت براى جلب توفيقات الهى سهم

  • ۸
    بسزايى دارد.

    مركز فقهى ائمه اطهار (عليهم السلام) به عنوان يكى از مراكز تخصصى حوزه علميه قم، در تبيين مسائل فقهى و بالخصوص مسائل مستحدثه، نقشى حساس را بر عهده گرفته است. فرهيختگانى از فضلا و اساتيد حوزه در اين مركز با رعايت اصول استنباط و دقّت كامل به پژوهش پرداخته، از مجهولات فقهى پرده برداشته و هر روز، برگ جديدى را به ذخائر علمى و فقهى حوزه علميه مى‌افزايند. اثر حاضر در مورد حجّيت ابزار جديد در رؤيت هلال، تاليف استاد و محقّق گرانقدر جناب آقاى حاج شيخ محمّد جواد فاضل لنكرانى (دامت بركاته) از جمله پژوهشهاى نوينى است كه تأثير قابل توجّهى در جامعه اسلامى ما داشته و با توجّه به موضوع آن، از اهمّيت فوق‌العاده‌اى برخوردار است. اميد است تقديم آن به جامعه علمى باب جديدى را در ميدان تحقيق گشوده و در اين ميان، رأى حق با درخششى كه خداوند به آن مى‌دهد، به نمايش گذارده شود.


    مركز فقهى ائمه اطهار (عليهم السلام)


  • ۹

    مقدّمه

    از مسائل مورد بحث در عصر حاضر، اعتبار و يا عدم اعتبار وسائل و آلات جديد در رؤيت هلال است. با پيدايش وسائل جديدى همچون دوربين و تلسكوپ، اين پرسش نيز مطرح شده كه ديدن هلال ماه با ابزار و ادوات پيشرفته مثل تلسكوپ، آيا همانند ديدن ماه با چشم معمولى ـ كه در اين بحث از آن به غير مسلّح ياد مى‌شود ـ است؟ به عبارت ديگر، آيا رؤيت با چشم مسلّح كافى است؟

    در تاريخ 24 رمضان 1425 هجرى قمرى استفتايى از محضر مبارك حضرت آية الله العظمى فاضل لنكرانى(مدّ ظله العالى) در مورد استفاده از ابزارهاى نجومى (دوربين، تلسكوپ و...) براى رؤيت هلال شد، معظّم له در پاسخ چنين مرقوم فرمودند:

    «در رؤيت هلال، فرقى بين چشم غيرمسلّح و چشم مسلّح نمى‌كند؛ و از اين جهت، رؤيت با تلسكوپ هم

  • ۱۰
    كافى است؛ همانطورى كه با عينک و دوربين شكارى و مانند آنها كافى است.»

    اين فتوا انعكاس وسيعى در ميان مردم داخل و خارج از كشور، به خصوص علما و بزرگان داشت؛ و شايد بتوان گفت قبل از آن، به اين صراحت در ميان مراجع بزرگ بيان نشده بود.

    پس از صدور اين فتوا، جمعى از فضلاى محترم از اينجانب توضيحاتى پيرامون آن خواستار شدند، بحمدالله توفيق حاصل شد تا اين بحث ـ كه از مسائل مستحدثه است ـ را به صورت استدلالى در حدّ امكان و با ضيق وقت و مجال، به رشته تحرير درآورم. اميد است صاحب‌نظران با ديده انصاف در آن بنگرند.

    تحرير محلّ نزاع

    قبل از بررسى انظار و مستندات آنها، لازم است محلّ نزاع كاملاً مشخّص گردد.

    از نظر واقعى و تكوينى دو حالت مهمّ براى ماه وجود دارد:

    الف) مقارنه: زمانى است كه ماه در تحت‌ الشعاع خورشيد قرار مى‌گيرد و به هيچ وجه با چشم معمولى قابل رؤيت نيست.

    ب) ولادت: زماني است كه ماه از محاق و تحت الشعاع

۱۴,۵۵۷ بازدید