مناسبت ها و تقویم روز

جمعه ۳۱ شهریور ۱۳۹۶

  • ۱ محرم ۱۴۳۹ هجری قمری
  • ۲۲ سپتامبر ۲۰۱۷ میلادی
مناسبت روز

آغاز محاصره ى پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) و بنى هاشم در شعب ابى طالب (هفتم بعثت)


رحلت عالم بزرگ "حسن بن زين الدين" فرزند شهيد ثانى 1011 ق)
ابو منصور حسن بن زين الدين عامى، عالم فقيه، رجالى، اديب و شاعر، فرزند شهيد ثانى، و از شاگردان مقدس اردبيلى، ملا عبدالله يزدى و شهيد ثانى بود. شيخ حسن بر اثر تلاش مستمر به سرعت مدارج علمى را پيمود و به تدريس و تاليف همت گماشت. مهم ترين كتاب وى معالم الاصول است كه به نام اين كتاب، به "صاحب معالم" شهرت دارد. همچنين كتب الاجازات، معالم الدين و ملاذ المجتهدين نيز از اين فقيه بزرگ مى باشد.


ارتحال آيت الله "سيد ابو الحسن رفيعى قزوينى" (1297 ق)
آيت الله ميرزا ابو الحسن رفيعى قزوينى در سال 1310 ق در قزوين به دنيا آمد و دروس حوزوى را در قزوين و سپس در تهران گذراند. پس از ورود آيت الله حائرى يزدى به قم، به اين شهر عزيمت كرد و به تدريس و تاليف پرداخت ميرزاى قزوينى پس از اخذ درجه ى اجتهاد راهى قزوين گرديد و حوزه ى آن ديار را احياء كرد. وى از افراد نادرى بود كه علوم عقلى و نقلى را به خوبى فرا گرفته و مدارج عالى كمال را پيمود. علامه سيد ابو الحسن قزوينى سر انجام پس از سال ها مجاهدت، در 85 سالگى به لقاء الله پيوست و در حرم حضرت معصومه(عليها السلام) به خاك سپرده شد.

اعمال و ادعیه
دعای روز جمعه‌

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الْأَوَّلِ قَبْلَ الْإِنْشَاءِ وَ الْإِحْيَاءِ وَ الْآخِرِ بَعْدَ فَنَاءِ الْأَشْيَاءِ الْعَلِيمِ الَّذِي لا يَنْسَی مَنْ ذَکَرَهُ وَ لا يَنْقُصُ مَنْ شَکَرَهُ وَ لا يَخِيبُ مَنْ دَعَاهُ وَ لا يَقْطَعُ رَجَاءَ مَنْ رَجَاهُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُشْهِدُکَ وَ کَفَی بِکَ شَهِيدا وَ أُشْهِدُ جَمِيعَ مَلائِکَتِکَ وَ سُکَّانَ سَمَاوَاتِکَ وَ حَمَلَةَ عَرْشِکَ وَ مَنْ بَعَثْتَ مِنْ أَنْبِيَائِکَ وَ رُسُلِکَ وَ أَنْشَأْتَ مِنْ أَصْنَافِ خَلْقِکَ أَنِّي أَشْهَدُ أَنَّکَ أَنْتَ اللَّهُ لا إِلَهَ إِلا أَنْتَ وَحْدَکَ لا شَرِيکَ لَکَ وَ لا عَدِيلَ وَ لا خُلْفَ لِقَوْلِکَ وَ لا تَبْدِيلَ وَ أَنَّ مُحَمَّدا صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ عَبْدُکَ وَ رَسُولُکَ أَدَّی مَا حَمَّلْتَهُ إِلَی الْعِبَادِ وَ جَاهَدَ فِي اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ حَقَّ الْجِهَادِ وَ أَنَّهُ بَشَّرَ بِمَا هُوَ حَقٌّ مِنَ الثَّوَابِ وَ أَنْذَرَ بِمَا هُوَ صِدْقٌ مِنَ الْعِقَابِ اللَّهُمَّ ثَبِّتْنِي عَلَی دِينِکَ مَا أَحْيَيْتَنِي وَ لا تُزِغْ قَلْبِي بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنِي وَ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْکَ رَحْمَةً إِنَّکَ أَنْتَ الْوَهَّابُ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ عَلَی آلِ مُحَمَّدٍ وَ اجْعَلْنِي مِنْ أَتْبَاعِهِ وَ شِيعَتِهِ وَ احْشُرْنِي فِي زُمْرَتِهِ وَ وَفِّقْنِي لِأَدَاءِ فَرْضِ الْجُمُعَاتِ وَ مَا أَوْجَبْتَ عَلَيَّ فِيهَا مِنَ الطَّاعَاتِ وَ قَسَمْتَ لِأَهْلِهَا مِنَ الْعَطَاءِ فِي يَوْمِ الْجَزَاءِ إِنَّکَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَکِيمُ


اعمال روز جمعه‌

پس آن بسيار است و در اينجا اکتفا می‌شود به چند عمل :

اول آنکه در نماز صبح آن در رکعت اول سوره جمعه بخواند و در رکعت دوم توحيد

دوم آنکه بعد از نماز صبح پيش از آنکه سخن بگويد اين دعا بخواند تا کفاره گناهان او باشد از جمعه تا جمعه ديگر اللَّهُمَّ مَا قُلْتُ فِي جُمُعَتِي هَذِهِ مِنْ قَوْلٍ أَوْ حَلَفْتُ فِيهَا مِنْ حَلْفٍ أَوْ نَذَرْتُ فِيهَا مِنْ نَذْرٍ فَمَشِيَّتُکَ بَيْنَ يَدَيْ ذَلِکَ کُلِّهِ فَمَا شِئْتَ مِنْهُ أَنْ يَکُونَ کَانَ وَ مَا لَمْ تَشَأْ مِنْهُ لَمْ يَکُنْ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي وَ تَجَاوَزْ عَنِّي اللَّهُمَّ مَنْ صَلَّيْتَ عَلَيْهِ فَصَلَوَاتِي عَلَيْهِ وَ مَنْ لَعَنْتَ فَلَعْنَتِي عَلَيْهِ و اقلا در هر ماهی يک مرتبه اين عمل را بجا آورد (و روايت است که: هر که بعد از نماز صبح در روز جمعه بنشيند و مشغول تعقيب باشد تا آفتاب طالع گردد در فردوس اعلی هفتاد درجه برای او بلند گردانند) و شيخ طوسی روايت کرده است که سنت است که اين دعا را در تعقيب نماز صبح روز جمعه بخواند:

اللَّهُمَّ إِنِّي تَعَمَّدْتُ إِلَيْکَ بِحَاجَتِي وَ أَنْزَلْتُ إِلَيْکَ الْيَوْمَ فَقْرِي وَ فَاقَتِي وَ مَسْکَنَتِي فَأَنَا لِمَغْفِرَتِکَ أَرْجَی مِنِّي لِعَمَلِي وَ لَمَغْفِرَتُکَ وَ رَحْمَتُکَ أَوْسَعُ مِنْ ذُنُوبِي فَتَوَلَّ قَضَاءَ کُلِّ حَاجَةٍ لِي بِقُدْرَتِکَ عَلَيْهَا وَ تَيْسِيرِ [تَيَسُّرِ] ذَلِکَ عَلَيْکَ وَ لِفَقْرِي إِلَيْکَ فَإِنِّي لَمْ أُصِبْ خَيْرا قَطُّ إِلا مِنْکَ وَ لَمْ يَصْرِفْ عَنِّي سُوءا قَطُّ أَحَدٌ سِوَاکَ وَ لَسْتُ [لَيْسَ‌] أَرْجُو لِآخِرَتِي وَ دُنْيَايَ وَ لا لِيَوْمِ فَقْرِي يَوْمَ يُفْرِدُنِي النَّاسُ فِي حُفْرَتِي وَ أُفْضِي إِلَيْکَ بِذَنْبِي سِوَاکَ .

سوم روايت است که هر که بعد از نماز ظهر و نماز صبح در روز جمعه و غير جمعه بگويد اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّلْ فَرَجَهُمْ نميرد تا حضرت قائم عليه السلام را دريابد و اگر صد مرتبه اين صلوات را بخواند حق تعالی شصت حاجت او را برآورد سی از حاجات دنيا و سی از حاجات آخرت

چهارم بعد از نماز صبح سوره الرحمن بخواند و بعد از فَبِأَيِّ ءَالاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ بگويد لا بِشَيْ‌ءٍ مِنْ آلائِکَ رَبِّ أُکَذِّبُ

پنجم شيخ طوسی رحمة الله عليه فرموده که سنت است بعد از نماز صبح روز جمعه صد مرتبه توحيد

و صد مرتبه صلوات بر محمد و آل محمد بفرستد و صد مرتبه استغفار کند و هر يک از اين سوره‌ها را بخواند نساء (276) هود کهف صافات الرحمن

ششم سوره أحقاف و مؤمنين بخواند (از حضرت صادق عليه السلام مروی است که: هر که در هر شب جمعه يا هر روز جمعه سوره أحقاف بخواند ترسی در دنيا به او نرسد و از فزع اکبر قيامت ايمن گردد و نيز فرموده هر که سوره مؤمنين را در هر جمعه مداومت نمايد خداوند تعالی ختم فرمايد اعمال او را به سعادت و منزل او در فردوس اعلی با پيغمبران و مرسلين باشد)

هفتم سوره قُلْ يَا أَيُّهَا الْکَافِرُونَ را بخواند پيش از طلوع آفتاب ده مرتبه و دعا کند تا دعايش مستجاب شود (و روايت شده که: حضرت امام زين العابدين عليه السلام چون صبح روز جمعه می‌شد آية الکرسي می‌خواند تا ظهر و چون از نمازها فارغ می‌شد شروع می‌کرد بخواندن سورهإِنَّا أَنْزَلْنَاهُ) و بدان که از برای خواندن آية الکرسي علی التنزيل در روز جمعه فضيلت بسيار روايت شده.

هشتم غسل جمعه کند و آن از سنتهای مؤکده است (و روايت شده که: حضرت رسول صلی الله عليه و آله بحضرت امير المؤمنين عليه السلام فرمود که يا علی در هر جمعه غسل کن اگر چه بايد که قوت روز خود را بفروشی و آب بخری و غسل کنی و گرسنه بمانی زيرا که هيچ سنتی بزرگتر از اين نيست) و از حضرت صادق عليه السلام منقول است که: هر که در روز جمعه غسل کند و اين دعا بخواند أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَرِيکَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدا عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اجْعَلْنِي مِنَ التَّوَّابِينَ وَ اجْعَلْنِي مِنَ الْمُتَطَهِّرِينَ برای او طهارتی باشد تا جمعه آينده يعنی از گناهان پاک شود يا اعمال او با طهارت معنوی و مقبول واقع شود و احوط آن است که تا ممکن شود غسل جمعه را ترک نکنند و وقت آن بعد از طلوع فجر است تا زوال آفتاب و هر چه به زوال نزديک شود بهتر است

نهم سر را به خطمی بشويد که امان می‌بخشد از پيسی و ديوانگی

دهم ناخن و شارب بگيرد که فضيلت زياد دارد و روزی را زياد می‌کند و از گناه پاک می‌کند تا جمعه ديگر و امان می‌بخشد از ديوانگی و خوره و پيسی و در آن حين بخواند بِسْمِ اللَّهِ وَ بِاللَّهِ وَ عَلَی سُنَّةِ مُحَمَّدٍ [رَسُولِ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ‌] وَ آلِ مُحَمَّدٍ و در گرفتن ناخن ابتدا کند به انگشت کوچک دست چپ و ختم کند به انگشت کوچک دست راست و همچنين کند در گرفتن ناخنهای پای خود نيز پس ريزهای ناخن را دفن کند

يازدهم بوی خوش به کار برد و جامه‌های پاکيزه خود را بپوشد

دوازدهم تصدق کند که موافق روايتی صدقه در شب جمعه و روز آن هزار برابر اوقات ديگر است

سيزدهم آنکه برای اهل و عيال چيز نيکوی تازه از ميوه و گوشت بخرد تا شاد شوند به آمدن جمعه

چهاردهم هنگامی که ناشتا است انار بخورد و هفت برگ کاسنی پيش از زوال بخورد (و از حضرت موسی بن جعفر عليهما السلام مروی است که: هر که يک انار در روز جمعه ناشتا بخورد تا چهل روز دلش را نورانی گرداند و اگر دو انار بخورد تا هشتاد روز و اگر سه انار بخورد تا صد و بيست روز و وسوسه شيطان را از او دور گرداند و هر که وسوسه شيطان از او دور گردد معصيت خدا نکند و هر که معصيت خدا نکند داخل بهشت شود) و شيخ در مصباح فرموده فضيلت بسيار روايت شده در خوردن انار در روز جمعه و در شب آن

پانزدهم خود را از کارهای دنيا فارغ سازد و مشغول به آموختن مسائل دين خود شود نه آنکه روز جمعه را صرف کند به سير و گشت و تفرج در باغها و مزارع مردم و مصاحبت با اراذل و بيعاران و مسخرگی و عيب گويی مردمان و خنده‌های قهقهه و خواندن اشعار و خوض در باطل و امثال اينها که مفاسدش زياده از آن است که ذکر شود (و از حضرت صادق عليه السلام منقول است که: اف باد بر مسلمانی که در هفته روز جمعه را صرف آموختن مسائل دين خود نگرداند و برای اين امر خود را از کارهای ديگر فارغ نسازد) (و از حضرت رسول صلی الله عليه و آله منقول است که: هر گاه ببينيد که در روز جمعه مرد پيری تواريخ جاهليت و کفر را برای مردم نقل می‌کند سنگريزه بر سرش بزنيد)

شانزدهم هزار مرتبه صلوات بفرستد (و از حضرت امام محمد باقر عليه السلام مروی است که: هيچ عبادتی در روز جمعه نزد من محبوبتر نيست از صلوات بر محمد و آل مطهر او صلی الله عليهم أجمعين) مؤلف گويد که اگر فرصت نکرد اقلا صد مرتبه صلوات را ترک نکند تا در قيامت روی او نورانی شود (و روايت شده که: هر که در روز جمعه صد مرتبه صلوات فرستد و صد مرتبه أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ رَبِّي وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ بگويد و صد مرتبه توحيد بخواند البته آمرزيده شود) (و نيز روايت است که: صلوات بر محمد و آل محمد در ما بين ظهر و عصر برابر است با هفتاد حج)

هفدهم زيارت حضرت رسول و أئمه طاهرين سلام الله عليهم أجمعين نمايد و بيايد کيفيت آن در باب زيارات

هيجدهم بزيارت اموات و زيارت قبر پدر و مادر يا يکی از ايشان برود که فضيلت دارد (و از حضرت باقر عليه السلام روايت شده که: زيارت کنيد مردگان را در روز جمعه که می‌دانند کيست که بزيارت ايشان رفته است و شاد می‌شوند)

نوزدهم دعای ندبه را که از اعمال اعياد اربعه است بخواند و بيايد بعد از اين در محل خودش إن شاء الله تعالی

بيستم‌ بدان که از برای روز جمعه بغير از نافله آن که بيست رکعت است و کيفيت آن بنا بر مشهور آن است که شش رکعت آن در وقتی که آفتاب پهن شود بجا آورده شود و شش رکعت ديگر وقت چاشت و شش رکعت ديگر نزديک زوال و دو رکعت بعد از زوال پيش از فريضه و يا آنکه شش رکعت اول را بعد از نماز جمعه يا ظهر بجا آورد بنحوی که در کتب فقهاء و مصابيح ذکر شده نمازهای ديگر نيز نقل شده و آنها بسيار است و ذکر بعضی از آنها در اينجا مناسب است اگر چه اکثر آنها اختصاصی به جمعه ندارد لکن در روز جمعه بجا آوردن آنها افضل است از جمله آنها است نماز کامله‌ (که شيخ و سيد و شهيد و علامه و ديگران به سندهای معتبر بسيار از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت کرده‌اند از آباء گرام آن حضرت که حضرت رسول صلی الله عليه و آله فرمود که: هر که در روز جمعه پيش از زوال چهار رکعت نماز بگزارد و در هر رکعت سوره حمد را ده مرتبه و هر يک از قل أعوذ برب الناس و قل أعوذ برب الفلق و قل هو الله أحد و قل يا أيها الکافرون و آية الکرسي را ده مرتبه و به روايت ديگر إنا أنزلناه‌] و آيه شَهِدَ اللَّهُ را نيز هر يک ده مرتبه بخواند و چون از چهار رکعت نماز فارغ شود صد مرتبه استغفار کند و صد مرتبه بگويد سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَکْبَرُ وَ لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ إِلا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ پس صد مرتبه صلوات بفرستد پس هر که اين عمل را بجا آورد حق تعالی دفع کند از او شر اهل آسمان و شر اهل زمين و شر شيطان و شر پادشاهان جائر را) تا آخر خبر که تمامش در ذکر فضيلت اين نماز است .

نماز ديگر

(حارث همدانی از حضرت امير المؤمنين عليه السلام روايت کرده است که: اگر توانی در روز جمعه ده رکعت نماز بکن و رکوع و سجودش را تمام بجا آور و بعد از هر دو رکعت صد مرتبه بگو سُبْحَانَ اللَّهِ وَ بِحَمْدِهِ که فضيلت بسيار دارد)

نماز ديگر

(به سند معتبر از حضرت صادق عليه السلام منقول است که: هر که سوره ابراهيم و سوره حجر را در دو رکعت در روز جمعه بخواند هرگز پريشانی و ديوانگی و بلائی به او نرسد)) و از جمله آنها است