pic
pic

مفاتیح الجنان

مطالب:
موضوع:
زيارت قبور مؤمنين رضي الله عنهم أجمعين‌

شيخ ثقه جليل القدر جعفر بن قولويه قمی از عمرو بن عثمان رازی روايت کرده که گفت شنيدم از حضرت ابو الحسن امام موسی بن جعفر عليهما السلام که می‌فرمود: هر که قادر نباشد بر زيارت ما پس زيارت کند صلحای از مواليان ما را تا نوشته شود برای او ثواب زيارت ما و کسی که قادر نباشد بر صله و نيکی به ما پس صله و نيکی کند با صالحان مواليان ما تا از برای او نوشته شود ثواب صله و نيکی به ما و نيز به سند صحيح روايت کرده از محمد بن احمد بن يحيی الاشعری که گفت: من در فيد که اسم منزلی است در طريق مکه با علی بن بلال روانه شديم سر قبر محمد بن اسماعيل بن بزيع پس علی بن بلال برای من گفت که صاحب اين قبر برای من روايت کرد از حضرت امام رضا عليه السلام که فرمودند هر که بيايد به نزد قبر برادر مؤمن خود و دست بر قبر گذارد و هفت مرتبه بخواند سوره إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ را ايمن گردد در روز فزع اکبر يعنی از ترس بزرگ روز قيامت و در روايت ديگر مثل همين را نقل کرده مگر آنکه دارد و رو به قبله کند فقير گويد که اين ايمن بودن که حديث دلالت بر آن دارد ممکن است که از برای خواننده باشد چنانچه ظاهر حديث است و محتمل است که از برای صاحب قبر باشد چنانچه تاييد می‌کند آن را حديثی که بعد از اين از سيد بن طاوس نقل می‌شود و نيز در کامل الزياره به سند معتبر منقول است که: عبد الرحمن بن ابی عبد الله به حضرت صادق عليه السلام عرض کرد که چگونه بگذارم دست خود را بر قبور مسلمين پس حضرت بدست خود اشاره به زمين فرمود و دست را به زمين گذاشت و خود مقابل قبله بودند و نيز به سند صحيح منقول است که: عبد الله بن سنان به حضرت صادق عليه السلام عرض کرد که چگونه سلام بايد کرد بر اهل قبور فرمود که می‌گويیالسَّلامُ عَلَی أَهْلِ الدِّيَارِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُسْلِمِينَ أَنْتُمْ لَنَا فَرَطٌ وَ نَحْنُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ بِکُمْ لاحِقُونَ و از حضرت امام حسين عليه السلام روايت شده که: هر که داخل قبرستان شود و بگويداللَّهُمَّ رَبَّ هَذِهِ الْأَرْوَاحِ الْفَانِيَةِ وَ الْأَجْسَادِ الْبَالِيَةِ وَ الْعِظَامِ النَّخِرَةِ الَّتِي خَرَجَتْ مِنَ الدُّنْيَا وَ هِيَ بِکَ مُؤْمِنَةٌ أَدْخِلْ عَلَيْهِمْ رَوْحا مِنْکَ وَ سَلاما مِنِّي بنويسد حق تعالی از برای او حسنات به عدد خلق از زمان آدم تا قيام قيامت و از حضرت امير المؤمنين عليه السلام منقول است که: هر که داخل قبرستان شود و بگويدبِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ السَّلامُ عَلَی أَهْلِ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ مِنْ أَهْلِ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ يَا أَهْلَ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ بِحَقِّ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ کَيْفَ وَجَدْتُمْ قَوْلَ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ مِنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ يَا لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ بِحَقِّ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ اغْفِرْ لِمَنْ قَالَ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَ احْشُرْنَا فِي زُمْرَةِ مَنْ قَالَ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ عَلِيٌّ وَلِيُّ اللَّهِ حقّ سبحانه و تعالی ثواب پنجاه سال عبادت برای او بنويسد و گناه پنجاه ساله را از او و پدر و مادرش محو گرداند و در روايت ديگر وارد شده که: بهتر سخنی که در قبرستان بگويی چون از آنجا بگذری آن است که بايستی و بگويی اللَّهُمَّ وَلِّهِمْ مَا تَوَلَّوْا وَ احْشُرْهُمْ مَعَ مَنْ أَحَبُّوا و سيد بن طاوس در مصباح الزائر گفته که چون قصد کنی زيارت مؤمنين را سزاوار است که روز پنجشنبه باشد و اگر نه هر وقت که خواستی و کيفيت زيارت ايشان چنين است که رو به قبله کنی و بگذاری دست خود را بر قبر و بگويی اللَّهُمَّ ارْحَمْ غُرْبَتَهُ وَ صِلْ وَحْدَتَهُ وَ آنِسْ وَحْشَتَهُ وَ آمِنْ رَوْعَتَهُ وَ أَسْکِنْ إِلَيْهِ مِنْ رَحْمَتِکَ رَحْمَةً يَسْتَغْنِي بِهَا عَنْ رَحْمَةِ مَنْ سِوَاکَ وَ أَلْحِقْهُ بِمَنْ کَانَ يَتَوَلاهُ پس می‌خوانی سوره إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ را هفت مرتبه و روايت شده در صفت زيارتشان و ثواب او حديث ديگری از فضيل که گفت هر که بخواند سوره إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ را هفت مرتبه نزد قبر مؤمنی حق تعالی ملکی بسوی قبر او فرستد که عبادت کند خدا را نزد قبر او و بنويسد حق تعالی از برای ميت ثواب اين عمل ملک را پس چون از قبرش مبعوث شود به هيچ هولی از اهوال قيامت نگذرد مگر آنکه حق تعالی بگرداند آن هول را از او به سبب آن ملک تا خدا او را داخل بهشت گرداند و با هفت مرتبه إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ سوره حمد و دو سوره قُلْ أَعُوذُ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ و آية الکرسی را هر يک سه مرتبه بخواند) و نيز روايت شده در صفت زيارت آنها روايت ديگری از محمد بن مسلم که گفت به خدمت حضرت صادق عليه السلام عرض کردم که مردگان را زيارت بکنيم فرمود بلی گفتم آيا آنها می‌دانند که ما به زيارت آنها رفته‌ايم فرمود بلی قسم به خدا می‌دانند و شاد می‌شوند و انس می‌گيرند به شما عرض کردم که چه بگوييم وقتی که به زيارت ايشان برويم فرمود بگو اللَّهُمَّ جَافِ الْأَرْضَ عَنْ جُنُوبِهِمْ وَ صَاعِدْ إِلَيْکَ أَرْوَاحَهُمْ وَ لَقِّهِمْ مِنْکَ رِضْوَانا وَ أَسْکِنْ إِلَيْهِمْ مِنْ رَحْمَتِکَ مَا تَصِلُ بِهِ وَحْدَتَهُمْ وَ تُونِسُ بِهِ وَحْشَتَهُمْ إِنَّکَ عَلَی کُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ پس سيد فرموده و در وقتی که بوده باشی بين قبرهای مؤمنين بخوان يازده مرتبه قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ را و هديه کن آن را از برای ايشان بتحقيق که روايت شده که حق تعالی به عدد مردگان ثواب می‌دهد (و در کامل الزياره از حضرت صادق عليه السلام روايت شده که فرمود: مردگان را چون پيش از طلوع آفتاب زيارت کنيد می‌شنوند و جواب می‌دهند شما را و اگر بعد از طلوع آفتاب زيارت کنيد می‌شنوند و جواب نمی‌دهند) و در دعوات راوندی حديثی مروی است از حضرت رسول صلی الله عليه و آله در کراهت زيارت اموات در شب چنانچه فرمود به حضرت ابی ذر وَ لا تَزُرْهُمْ أَحْيَانا بِاللَّيْلِ) و در مجموعه شيخ شهيد از حضرت رسول صلی الله عليه و آله منقول است که: هيچ کس نمی‌گويد نزد قبر ميتی سه مرتبه اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُکَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ و آلِ مُحَمَّدٍ أَنْ لا تُعَذِّبَ هَذَا الْمَيِّتَ مگر آنکه خداوند تعالی دور گرداند از او عذاب را در روز قيامت (از جامع الاخبار نقل است که: بعضی از صحابه از حضرت رسول صلی الله عليه و آله نقل کرده که آن حضرت فرمود هديه بفرستيد برای مردگان خود پس گفتيم که چيست هديه مرده‌ها فرمود صدقه و دعا و فرمود ارواح مؤمنين می‌آيند هر جمعه به آسمان دنيا مقابل خانه‌ها و منزلهای خود و فرياد می‌کنند هر يک از ايشان به آواز حزين با گريه ای اهل من و اولاد من ای پدر من و مادر من و خويشان من مهربانی کنيد بر ما به آنچه بود در دست ما و عذاب و حساب او بر ما است و نفعش برای غير ما و هر يک فرياد می‌کنند خويشان خود را مهربانی کنيد ما را به درهمی يا به قرص نانی يا به جامه‌ای که خداوند بپوشاند شما را از جامه بهشت پس گريست رسول خدا صلی الله عليه و آله و گريه کرديم ما و آن جناب از زيادی گريستن قدرت بر سخن گفتن نداشت پس فرمود اينها برادران دينی شمايند که خاک پوسيده شده‌اند بعد از سرور و نعمت پس ندا می‌کنند به عذاب و هلاکت بر جانهای خود و می‌گويند وای بر ما اگر انفاق می‌کرديم آنچه را که در دست ما بود در طاعت و رضای خداوند محتاج نبوديم بسوی شما پس برمی‌گردند با حسرت و پشيمانی و فرياد می‌کنند زود بفرستيد صدقه مردگان را) (و ايضا از آن جناب روايت کرده که فرمود: هر صدقه که برای مرده داده می‌شود می‌گيرد آن را ملکی در طبقی نور که درخشان است شعاع آن و می‌رسد به هفت آسمان پس می‌ايستد بر لب قبر و فرياد می‌کند السَّلامُ عَلَيْکُمْ يَا أَهْلَ الْقُبُورِ اهل شما فرستادند اين هديه را بسوی شما پس آن را می‌گيرد و داخل در قبر خود می‌کند و به آن خوابگاهش فراخ می‌شود پس فرمود آگاه باشيد هر کس مهربانی کند مرده را به صدقه پس برای او است نزد خداوند از اجر مانند احد و می‌باشد روز قيامت در سايه عرش خدا روزی که نيست سايه جز سايه عرش خدا زنده و مرده نجات می‌يابند به اين صدقه) و حکايت شده که امير خراسان را در خواب ديدند که می‌گفت بفرستيد برای من آنچه را که می‌اندازيد برای سگان خود که من محتاجم به آن و بدانکه زيارت قبور مؤمنين ثواب بسيار دارد و علاوه فوايد عظيمه بر آن مترتب است باعث عبرت و آگاهی و زهد و بی‌ميلی به دنيا و رغبت در آخرت می‌شود و در وقت اندوه بسيار و شادی بسيار بايد به قبرستان رفت پس عاقل آن است که در قبرستان عبرت بگيرد از اموات تا حلاوت دنيا از دلش بيرون رود و شهد کالای دنيوی در کامش تلخ شود و تفکر کند در فنای دنيا و تقلب احوال آن و بخاطر بياورد که او نيز عنقريب مثل ايشان خواهد گشت و دستش از عمل کوتاه و باعث عبرت ديگران شود و لقد أجاد الشيخ النظامي في قوله (زنده دلی در صف افسردگان رفت به همسايگی مردگان حرف فنا خواند ز هر لوح پاک روح بقا جست ز هر روح پاک کارشناسی پی تفتيش حال کرد از او بر سر راهی سؤال کين همه از زنده رميدن چرا است رخت سوی مرده کشيدن چرا است گفت پليدان به مغاک اندرند پاک نهادان ته خاک اندرند مرده دلانند به روی زمين بهر چه با مرده شوم همنشين همدمی مرده دهد مردگی صحبت افسرده دل افسردگی زير گل آنانکه پراکنده‌اند گرچه به تن مرده به دل زنده‌اند مرده دلی بود مرا پيش از اين بسته هر چون و چرا پيش از اين زنده شدم از نظر پاکشان آب حيات است مرا خاکشان) (:رُوِيَ أَنَّهُ أَوْحَی اللَّهُ تَعَالَی إِلَی عِيسَی عليه السلام يَا عِيسَی هَبْ لِي مِنْ عَيْنِکَ الدُّمُوعَ وَ مِنْ قَلْبِکَ الْخُشُوعَ وَ اکْحُلْ عَيْنَيْکَ بِمِيلِ الْحُزْنِ إِذَا ضَحِکَ الْبَطَّالُونَ وَ قُمْ عَلَی قُبُورِ الْأَمْوَاتِ فَنَادِهِمْ بِالصَّوْتِ الرَّفِيعِ لَعَلَّکَ تَأْخُذُ مَوْعِظَتَکَ مِنْهُمْ وَ قُلْ إِنِّي لاحِقٌ بِهِمْ فِي اللاحِقِينَ) تمام شد آنچه مقدر شده بود ثبت آن در اين کتاب شريف در عشيه يکشنبه دهم ذی القعده الحرام سنه يکهزار و سيصد و چهل و چهار شب ولادت با سعادت حضرت ثامن الائمه مولانا ابو الحسن الرضا صلوات الله عليه و چون در اين روز کاغذ فوت مادرم به من رسيد از برادران ايمانی که از اين کتاب منتفع می‌گردند التماس دعا و زيارت دارم برای آن مرحومه مغفوره و برای خودم و والدم در حيات و ممات وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ أَوَّلا وَ آخِرا وَ صَلَّی اللَّهُ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ.