مفاتیح الجنان

مطلب:
موضوع:
اما اعمال شب جمعه‌

پس آن بسيار است و ما در اينجا اکتفا می‌کنيم به ذکر چند عمل :

اول

بسيار گفتن سُبْحَانَ اللَّهِ و اللَّهُ أَکْبَرُ و لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ و بسيار صلوات فرستادن همانا روايت شده که جمعه شبش نورانی است و روزش بسيار روشن پس بسيار بگوييد سُبْحَانَ اللَّهِ وَ اللَّهُ أَکْبَرُ وَ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ و بسيار صلوات بفرستيد بر محمد و آل محمد عليهم السلام و در روايت ديگر اقل صلوات در اين شب صد مرتبه است و آنچه زياده کنی بهتر است (و از حضرت صادق عليه السلام مروی است که: صلوات بر محمد و آل محمد در شب جمعه برابر است با هزار حسنه و محو می‌کند هزار سيئه را و بالا می‌برد هزار درجه) و مستحب است که بسيار صلوات بفرستند بر محمد و آل محمد صلوات الله عليهم بعد از نماز عصر روز پنجشنبه تا آخر روز جمعه (و به سند صحيح از حضرت صادق عليه السلام منقول است که: چون عصر روز پنجشنبه می‌شود ملائکه از آسمان به زير می‌آيند با قلمهای طلا و صحيفه‌های نقره و نمی‌نويسند در پسين پنجشنبه و شب جمعه و روز جمعه تا آفتاب غروب کند بغير از صلوات بر محمد و آل محمد) و شيخ طوسی فرموده که مستحب است در روز پنجشنبه صلوات فرستادن بر پيغمبر صلی الله عليه و آله هزار مرتبه و مستحب است آنکه بگويد در آناللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّلْ فَرَجَهُمْ وَ أَهْلِکْ عَدُوَّهُمْ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ مِنَ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ و گفتن اين صلوات اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّلْ فَرَجَهُمْ وَ أَهْلِکْ عَدُوَّهُمْ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ مِنَ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ صد مرتبه از بعد عصر پنجشنبه تا آخر روز جمعه فضيلت بسيار دارد و نيز شيخ فرموده مستحب است که در آخر روز پنجشنبه استغفار کنند به اين نحو أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الَّذِي لا إِلَهَ إِلا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ تَوْبَةَ عَبْدٍ خَاضِعٍ مِسْکِينٍ مُسْتَکِينٍ لا يَسْتَطِيعُ لِنَفْسِهِ صَرْفا وَ لا عَدْلا وَ لا نَفْعا وَ لا ضَرّا وَ لا حَيَاةً وَ لا مَوْتا وَ لا نُشُورا وَ صَلَّی اللَّهُ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ عِتْرَتِهِ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ الْأَخْيَارِ الْأَبْرَارِ وَ سَلَّمَ تَسْلِيم.

دوم‌

آنکه در شب جمعه اين سوره‌ها را بخواند که از برای هر يک فوايد و ثواب بسيار روايت شده بني إسرائيل کهف سه طسين الم سجدة يس ص أحقاف واقعه حم سجدة حم دخان 220 طور اقتربت جمعه و اگر فرصت ندارد اختيار کند واقعة و سوره‌های قبل آن را بني إسرائيل کهف سه طسين الم سجدة يس ص أحقاف زيرا که (روايت شده از حضرت صادق عليه السلام که: هر که در هر شب جمعه: سوره بني إسرائيل بخواند نميرد تا به خدمت حضرت قائم عليه السلام برسد و از اصحاب آن حضرت باشد و فرمود که هر که سوره کهف را در هر شب جمعه بخواند نميرد مگر شهيد و حق تعالی او را در روز قيامت با شهدا محشور گرداند و با ايشان باز دارد و فرمود که هر که هر سه طسين را در شب جمعه بخواند از دوستان خدا باشد و در امان و حمايت حق تعالی باشد و فقر و تنگدستی در دنيا به او نرسد و در آخرت خدا از بهشت آنقدر به او عطا کند که او راضی گردد و زياده از رضا به او کرامت فرمايد و صد زن از حوريان بهشت به او تزويج نمايد و فرمود که هر که سوره الم سجدة در هر شب جمعه بخواند حق تعالی در قيامت نامه او را به دست راست او دهد و او را بر اعمال او حساب نکند و از رفقای محمد صلی الله عليه و آله و آل او عليهم السلام باشد) (و به سند معتبر از حضرت باقر عليه السلام منقول است که: هر که سوره ص را در شب جمعه بخواند از خير دنيا و عقبی آنقدر به او عطا کنند که نداده باشند مگر به پيغمبر مرسلی يا ملک مقربی و داخل بهشت گردانند او را با هر که خواهد از اهل خانه او حتی خادمی که او را خدمت کرده است اگر چه داخل عيال او نباشد و در حد شفاعت کردن او نباشد) (و از حضرت صادق عليه السلام منقول است که: هر که در شب جمعه يا روز جمعه سوره أحقاف را بخواند در دنيا به او ترسی و بيمی نرسد و در آخرت از فزع و ترس روز قيامت ايمن باشد و فرمود که هر که هر شب جمعه سوره واقعه را بخواند خدا او را دوست دارد و او را محبوب گرداند و در دنيا بد حالی و تنگدستی نبيند و هيچ آفت از آفات دنيا به او نرسد و از رفقای حضرت امير المؤمنين عليه السلام باشد و اين سوره مخصوص امير المؤمنين عليه السلام است) (و روايت است که: هر که بخواند سوره جمعه را در هر شب جمعه خواهد بود کفاره ما بين جمعه تا جمعه ديگر) و همين فضيلت وارد شده از برای کسی که سوره کهف را در هر شب جمعه بخواند و همچنين برای کسی که آن را بعد از ظهر و عصر روز جمعه بخواند و بدان که نمازهای بسيار در شب جمعه وارد شده از آن جمله نماز حضرت امير المؤمنين عليه السلام و ديگر دو رکعت نماز در هر رکعت حمد و پانزده مرتبه إِذَا زُلْزِلَتْ روايت شده که هر که اين نماز را بجا آورد ايمن کند خدا او را از عذاب قبر و از هولهای روز قيامت .

سوم

آنکه در رکعت اول نماز مغرب و عشا سوره جمعه بخواند. و در دوم مغرب توحيد و در دوم عشا أعلی بخواند .

چهارم

آنکه ترک کند خواندن شعر را زيرا که (در حديث صحيح از حضرت صادق عليه السلام منقول است که: مکروه است روايت شعر برای روزه دار و محرم و در حرم و در روز جمعه و در شبها راوی گفت هر چند شعر حقی باشد فرمود هر چند شعر حق باشد) (و در حديث معتبر از حضرت صادق عليه السلام منقول است که حضرت رسول صلی الله عليه و آله فرمود که: هر که يک شعر بخواند در شب جمعه يا در روز جمعه در آن شب و در آن روز بهره از ثواب بغير آن نداشته باشد و به روايت معتبر ديگر در آن شب و در آن روز نمازش مقبول نگردد)

پنجم

دعا در حق مؤمنين بسيار کند چنانکه حضرت زهراء عليها السلام می‌نموده و اگر از برای ده نفر از برادران مؤمن که مرده باشند طلب آمرزش کند روايت شده که بهشت برای او واجب گردد

ششم

آنکه بخواند دعاهای وارده در آن را و آنها بسيار است و ما به ذکر قليلی از آنها اکتفا می‌نماييم) به سند صحيح از حضرت صادق عليه السلام منقول است که: هر که در شب جمعه در سجده آخر نافله شام هفت مرتبه اين دعا را بخواند چون فارغ شود آمرزيده شده باشد و اگر در هر شب چنين کند بهتر است و دعا اين است اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُکَ بِوَجْهِکَ الْکَرِيمِ وَ اسْمِکَ الْعَظِيمِ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تَغْفِرَ لِي ذَنْبِيَ الْعَظِيمَ و از حضرت رسول صلی الله عليه و آله منقول است که: هر که هفت مرتبه اين دعا را بخواند در شب جمعه يا روز جمعه اگر در آن شب يا آن روز بميرد داخل بهشت شود و دعا اين است اللَّهُمَّ أَنْتَ رَبِّي لا إِلَهَ إِلا أَنْتَ خَلَقْتَنِي وَ أَنَا عَبْدُکَ وَ ابْنُ أَمَتِکَ وَ فِي قَبْضَتِکَ وَ نَاصِيَتِي بِيَدِکَ أَمْسَيْتُ عَلَی عَهْدِکَ وَ وَعْدِکَ مَا اسْتَطَعْتُ أَعُوذُ بِرِضَاکَ مِنْ شَرِّ مَا صَنَعْتُ أَبُوءُ بِنِعْمَتِکَ [بِعَمَلِي‌] وَ أَبُوءُ بِذَنْبِي [بِذُنُوبِي‌] فَاغْفِرْ لِي ذُنُوبِي إِنَّهُ لا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلا أَنْتَ و شيخ طوسی و سيد و کفعمی و سيد بن باقی گفته‌اند که: مستحب است در شب جمعه و روز آن و شب عرفه و روز آن اين دعا بخوانند و ما دعا را از مصباح شيخ نقل می‌کنيم و دعا اين است:

اللَّهُمَّ مَنْ تَعَبَّأَ وَ تَهَيَّأَ وَ أَعَدَّ وَ اسْتَعَدَّ لِوِفَادَةٍ إِلَی مَخْلُوقٍ رَجَاءَ رِفْدِهِ وَ طَلَبَ نَائِلِهِ وَ جَائِزَتِهِ فَإِلَيْکَ يَا رَبِّ تَعْبِيَتِي وَ اسْتِعْدَادِي رَجَاءَ عَفْوِکَ وَ طَلَبَ نَائِلِکَ وَ جَائِزَتِکَ فَلا تُخَيِّبْ دُعَائِي يَا مَنْ لا يَخِيبُ عَلَيْهِ سَائِلٌ [السَّائِلُ‌] وَ لا يَنْقُصُهُ نَائِلٌ فَإِنِّي لَمْ آتِکَ ثِقَةً بِعَمَلٍ صَالِحٍ عَمِلْتُهُ وَ لا لِوِفَادَةِ مَخْلُوقٍ رَجَوْتُهُ أَتَيْتُکَ مُقِرّا عَلَی نَفْسِي بِالْإِسَاءَةِ وَ الظُّلْمِ مُعْتَرِفا بِأَنْ لا حُجَّةَ لِي وَ لا عُذْرَ أَتَيْتُکَ أَرْجُو عَظِيمَ عَفْوِکَ الَّذِي عَفَوْتَ [عَلَوْتَ‌] بِهِ [عَلَی‌] عَنِ الْخَاطِئِينَ [الْخَطَّائِينَ‌] فَلَمْ يَمْنَعْکَ طُولُ عُکُوفِهِمْ عَلَی عَظِيمِ الْجُرْمِ أَنْ عُدْتَ عَلَيْهِمْ بِالرَّحْمَةِ فَيَا مَنْ رَحْمَتُهُ وَاسِعَةٌ وَ عَفْوُهُ عَظِيمٌ يَا عَظِيمُ يَا عَظِيمُ يَا عَظِيمُ لا يَرُدُّ غَضَبَکَ إِلا حِلْمُکَ وَ لا يُنْجِي مِنْ سَخَطِکَ إِلا التَّضَرُّعُ إِلَيْکَ فَهَبْ لِي يَا إِلَهِي فَرَجا بِالْقُدْرَةِ الَّتِي تُحْيِي بِهَا مَيْتَ الْبِلادِ وَ لا تُهْلِکْنِي غَمّا حَتَّی تَسْتَجِيبَ لِي وَ تُعَرِّفَنِي الْإِجَابَةَ فِي دُعَائِي وَ أَذِقْنِي طَعْمَ الْعَافِيَةِ إِلَی مُنْتَهَی أَجَلِي وَ لا تُشْمِتْ بِي عَدُوِّي وَ لا تُسَلِّطْهُ عَلَيَّ وَ لا تُمَکِّنْهُ مِنْ عُنُقِي اللَّهُمَّ [إِلَهِي‌] إِنْ وَضَعْتَنِي فَمَنْ ذَا الَّذِي يَرْفَعُنِي وَ إِنْ رَفَعْتَنِي فَمَنْ ذَا الَّذِي يَضَعُنِي وَ إِنْ أَهْلَکْتَنِي فَمَنْ ذَا الَّذِي يَعْرِضُ لَکَ فِي عَبْدِکَ أَوْ يَسْأَلُکَ عَنْ أَمْرِهِ وَ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّهُ لَيْسَ فِي حُکْمِکَ ظُلْمٌ وَ لا فِي نَقِمَتِکَ عَجَلَةٌ وَ إِنَّمَا يَعْجَلُ مَنْ يَخَافُ الْفَوْتَ وَ إِنَّمَا يَحْتَاجُ إِلَی الظُّلْمِ الضَّعِيفُ وَ قَدْ تَعَالَيْتَ يَا إِلَهِي عَنْ ذَلِکَ عُلُوّا کَبِيرا اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِکَ فَأَعِذْنِي وَ أَسْتَجِيرُ بِکَ فَأَجِرْنِي وَ أَسْتَرْزِقُکَ فَارْزُقْنِي وَ أَتَوَکَّلُ عَلَيْکَ فَاکْفِنِي وَ أَسْتَنْصِرُکَ عَلَی عَدُوِّي [عَدُوِّکَ‌] فَانْصُرْنِي وَ أَسْتَعِينُ بِکَ فَأَعِنِّي وَ أَسْتَغْفِرُکَ يَا إِلَهِي فَاغْفِرْ لِي آمِينَ آمِينَ آمِينَ .

هفتم:

آنکه بخواند دعای کميل را که در فصل بعد مذکور خواهد شد ان شاء الله تعالی .

هشتم

آنکه بخواند دعای اللَّهُمَّ يَا شَاهِدَ کُلِّ نَجْوَی‌ که در شب عرفه نيز خوانده می‌شود و بيايد ان شاء الله تعالی .

نهم

آنکه ده مرتبه بگويد يَا دَائِمَ الْفَضْلِ عَلَی الْبَرِيَّةِ يَا بَاسِطَ الْيَدَيْنِ بِالْعَطِيَّةِ يَا صَاحِبَ الْمَوَاهِبِ السَّنِيَّةِ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ خَيْرِ الْوَرَی سَجِيَّةً وَ اغْفِرْ لَنَا يَا ذَا الْعُلَی فِي هَذِهِ الْعَشِيَّةِ و اين ذکر شريف در شب عيد فطر نيز خوانده می‌شود

دهم:

انار تناول کند چنانکه حضرت صادق عليه السلام در هر شب جمعه ميل می‌فرمود و اگر در وقت خوابيدن بخورد شايد بهتر باشد چه آنکه (روايت شده که: هر که در وقت خوابيدن انار بخورد ايمن خواهد بود در نفس خود تا صبح کند) و سزاوار است که هر گاه انار بخورد دستمالی در زير آن پهن کند که دانه‌اش را ضبط کند و بعد از آن بخورد و در انار خود ديگری را شريک نکند) .

شيخ جعفر بن احمد قمی رحمة الله عليه در کتاب عروس از حضرت صادق عليه السلام روايت کرده است که: هر که ما بين دو رکعت نافله صبح و فريضه صبح صد مرتبه بگويد سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ وَ بِحَمْدِهِ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ رَبِّي وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ حق تعالی در بهشت مسکنی برای او بنا کند و شيخ و سيد و ديگران اين دعا را ذکر کرده‌اند و گفته‌اند که مستحب است که در سحر شب جمعه اين دعا را بخوانند:

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ هَبْ لِيَ الْغَدَاةَ رِضَاکَ وَ أَسْکِنْ قَلْبِي خَوْفَکَ وَ اقْطَعْهُ عَمَّنْ سِوَاکَ حَتَّی لا أَرْجُوَ وَ لا أَخَافَ إِلا إِيَّاکَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ هَبْ لِي ثَبَاتَ الْيَقِينِ وَ مَحْضَ الْإِخْلاصِ وَ شَرَفَ التَّوْحِيدِ وَ دَوَامَ الاسْتِقَامَةِ وَ مَعْدِنَ الصَّبْرِ وَ الرِّضَا بِالْقَضَاءِ وَ الْقَدَرِ يَا قَاضِيَ حَوَائِجِ السَّائِلِينَ يَا مَنْ يَعْلَمُ مَا فِي ضَمِيرِ الصَّامِتِينَ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ اسْتَجِبْ دُعَائِي وَ اغْفِرْ ذَنْبِي وَ أَوْسِعْ رِزْقِي وَ اقْضِ حَوَائِجِي فِي نَفْسِي وَ إِخْوَانِي فِي دِينِي وَ أَهْلِي إِلَهِي طُمُوحُ الْآمَالِ قَدْ خَابَتْ إِلا لَدَيْکَ وَ مَعَاکِفُ الْهِمَمِ قَدْ تَعَطَّلَتْ إِلا عَلَيْکَ وَ مَذَاهِبُ الْعُقُولِ قَدْ سَمَتْ إِلا إِلَيْکَ فَأَنْتَ الرَّجَاءُ وَ إِلَيْکَ الْمُلْتَجَأُ يَا أَکْرَمَ مَقْصُودٍ وَ أَجْوَدَ مَسْئُولٍ هَرَبْتُ إِلَيْکَ بِنَفْسِي يَا مَلْجَأَ الْهَارِبِينَ بِأَثْقَالِ الذُّنُوبِ أَحْمِلُهَا عَلَی ظَهْرِي لا أَجِدُ لِي إِلَيْکَ شَافِعا سِوَی مَعْرِفَتِي بِأَنَّکَ أَقْرَبُ مَنْ رَجَاهُ الطَّالِبُونَ وَ أَمَّلَ مَا لَدَيْهِ الرَّاغِبُونَ يَا مَنْ فَتَقَ الْعُقُولَ بِمَعْرِفَتِهِ وَ أَطْلَقَ الْأَلْسُنَ بِحَمْدِهِ وَ جَعَلَ مَا امْتَنَّ بِهِ عَلَی عِبَادِهِ فِي کِفَاءٍ لِتَأْدِيَةِ حَقِّهِ [أَنَالَ بِهِ حَقَّهُ‌] صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ لا تَجْعَلْ لِلشَّيْطَانِ عَلَی عَقْلِي سَبِيلا وَ لا لِلْبَاطِلِ عَلَی عَمَلِي دَلِيلا و چون صبح روز جمعه طالع شود اين دعا بخواند أَصْبَحْتُ فِي ذِمَّةِ اللَّهِ وَ ذِمَّةِ مَلائِکَتِهِ وَ ذِمَمِ أَنْبِيَائِهِ وَ رُسُلِهِ عَلَيْهِمُ السَّلامُ وَ ذِمَّةِ مُحَمَّدٍ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ ذِمَمِ الْأَوْصِيَاءِ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ عَلَيْهِمُ السَّلامُ آمَنْتُ بِسِرِّ آلِ مُحَمَّدٍ عَلَيْهِمُ السَّلامُ وَ عَلانِيَتِهِمْ وَ ظَاهِرِهِمْ وَ بَاطِنِهِمْ وَ أَشْهَدُ أَنَّهُمْ فِي عِلْمِ اللَّهِ وَ طَاعَتِهِ کَمُحَمَّدٍ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ و روايت شده که: هر که در روز جمعه پيش از نماز صبح سه مرتبه بگويد أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الَّذِي لا إِلَهَ إِلا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ گناهانش آمرزيده شود اگر چه بيشتر از کف دريا باشد .