pic
pic
HƏYATI

HƏYATI

 

AyətullahHacı Şeyx Məhəmməd Cavad Lənkəraninin həyatı

 

Təvəllüdü vəuşaqlıq dövrü:

Şiələrin böyükmərcəi-təqlidi həzrət Ayətullah-üzma Fazil Lənkəraninin(Allahın rəhməti ona olsun)övladı, cənab Hacı Şeyx Məhəmməd Cavad Fazil Lənkərani 1341-ci şəmsi ili rəcəbayında imam Cavadın (ə) səadətli doğum gününün il dönümü ilə eyni zamanda müqəddəsQum şəhərində dünyaya göz açır. Övladının təvəllüdündən qabaq atası yuxudaAllah-taalanın ona bir övladhədiyyə etdiyini və bu övladın onunbədəninə birləşdiyini görür. Oyuxunu övladının gələcəkdə oğlan olması və eyni zamanda ruhani olması ilə də əlaqələndirir.

 

Təhsil illəri

Ibtidai təhsiliniQumun "Sənai" mədrəsəsindəbaşladı və hörmətli atasının zalım rejim tərəfindən Yəzd şəhərinə sürgün edilməsinəgörə öz təhsilini orada davam etdirir. Sonra Quma qayıdır. Günün təcrübi elmlərininatesstatını alana qədər dərslərini davan etdirir. Orta məktəb dərsləri ilə bərabər1356-cı şəmsi ilində hövzə dərslərinə başlayır. Rəsmi hövzə dərslərinin çoxu ozamanda İran xalqının islami hərəkatına görə tətil edilmışdi. Buna baxmayaraqo, hövzə ustadlarının xüsusi dərslərində ciddiyətlə iştirak edərək qısa birzamanda ibtidai hövzə dərslərini başa çatdırır və 1361-ci şəmsi ilində üsul vəfiqhin ali xaric dərslərinə başlayır.

 

 Ustadları

Öz təhsil illərindəbir sıra görkəmli alimlərin hüzurundan yüksək dərəcədə bəhrələnir. Qrammatika dərslərini hal-hazırda da hövzənin məhşur ustadlarından sayılan Bigdelinin yanında öyrənir. Rəsail”və “Kifayə”nin 2-ci cildini Ayətullah Seyid Rəsul Musəvi Tehrani və AyətullahEtimadinin dərslərində iştirak edərək mənimsəyir. “Məkasib” kitabını da həmçininxüsusi şəkildə AyətullahPayanidən öyrənir. İbtidai hövzə dərslərini axıra çatdırdıqdan sonra ixtisasi vəictihadi müzakirələr üçün hörmətli atasının dərslərində iştirak edir. 15 ilatasının hüzurundan bəhrələnir və 7 il müddətində isə mərcəi-təqlidAyətullah-üzma Vəhid Xorasaninin hüzurundan istifadə edir. Həmçinin bir neçə ilfiqh dərslərini də həzrət Ayətullah Seyid Kazım Hairidən alır.

Əqli elmlərbölməsində ( məntiq, fəlsəfə və s.), həmçinin “Şəfa”, “Əsfar”, “İşarat” və təfsirdərslərini görkəmli alimlər Ayətullah Həsənzadə Amuli və Ayətullah CavadiAmulinin hüzurunda kəsb edir. Bununla yanaşı "Astronomiya" elmini Ayətullah Həsənzadə Amulidən öyrənmişdir.

 

Tədrisi:

Görkəmli alim təhsilləbərabər tədris etməyə də xüsusi diqqət yetirmişdir. O, 25ildən artıq tədris kürsüsündə əyləşmiş və saysız-hesabsız fəzilətlitələbələr onun elm mənbəyindən istifadə etmiş və edir. 5 dəfə “Məalim”, 3 dəfə“Üsul-fiqh”, bir neçə dəfə “Şərhi-lümə”, 3 dəfə “Məkasib”, 4 dəfədən artıq“Kifayətul-üsul” kitablarını tədris etmişdir. Bu gün 13 ildir ki, üsul və fiqhinali xaric dərslərinin tədrisi ilə məşğuldur. Və onun dərsləri hövzənin tələbə vəgörkəmli şəxsləri arasında dolğun və dərin mənalı dərslər ünvanı ilə tanınmaqdadır.

Bundan əlavə böyükalimin dərslərində iştirak etməyə fürsət tapmayanlarüçün dərslər lentə alınaraq tədqiqatçıların ixtiyarına verilir. Səs yazıları vədərsin mətnləri hər gün www.fazellankarani.com internet saytında yerləşdirlir. Tədqiqatçılar və görkəmli şəxslərondan bəhrələnir.

 

Əsərləri:

Böyük ustad tədrisdənəlavə elmi məqalə və kitablarada xüsusi diqqət yetirmişdir. Böyük elmikonqresslərdə, o cümlədən Şeyx Ənsari adına olan konqressdə, Müqəddəs Ərdəbilivə İmam Xomeyni adına konqressdə fəal iştirak etmiş və müxtəlif elmi məqalələrtəqdim etmişdir. Onların hamısı çap olunmaqdan əlavə, nümayiş səhnəsində də qiraətolunub. Qeyd olunanlardan əlavə fiqh, üsul və Quran bəhslərinə aid müxtəlifelmi əsərləri də çap olunmuşdur.

Görkəmli aliminyeni məsələlər və layihələrin üzərində işləməsi onun təqdirəlayiq xüsusiyyətlərindənbiridir. Ictihadda zaman və məkanın təsiri, təlif haqqı, süni mayalanma, Məscidül-Həramın birinci mərtəbəsindən başlayaraq təvaf etmək,ayın görünməsində teleskopdan istifadə və s. “yeni məsələlər”in nümunələrindəndir. Həmçinin bu kimi elmi məsələlər haqqında ayrı əsərləri də işıq üzü görmüşdür. O əsərlərdə üsul və fiqhelmində çoxlu yeniliklər nəzərə çarpır.Bu bəhslərin geniş izahı onun kənarında yeni məsələləri qələmə almaq ustadın digərxüsusiyyətlərindəndir. Fiqh qanunlarına aid kitabları “La hərəc""Zimanul-yəd”bunun bariz nümunəsidir.

Quran bəhslərinəvə əhkam ayələrinin – xüms, hicab, nikah ayələrinin dolğun və genişmənalı tədrisivə mövcud şübhələrəcavablar böyük alimin digər konsessiya sahibi olduğu və üstünlüyüdür.

Hacı Şeyx MəhəmmədCavad Lənkərani cənabları 1376-cı şəmsi ilində hörmətli atası tərəfindən“mütləq ictihad” icazəsi almaqdan əlavə, Qum ali elmi hövzə şurası tərəfindən13/8/1381-ci il tarixdə fiqh və üsul ixtisası üzrə (yəni ictihad dərəcəsi) 4-cü səth diplomunu almışdır.

 

Elmi və mədənifəaliyyətləri:

O özünün elmimüzakirələrinə böyük səy göstərməklə yanaşı,müxtəlif ölkə və şəhərlərdə şiə mərcəiyyətinin idarələrinin müxtəlif şöbələrininməsuliyyətini öz üzərinə almışdır. Hörmətli ustad atasının hər cəhətdən etimadvə təsdiq etdiyi şəxsdir. Belə ki,atasının 15 illik mərcəiyyət dövründə şəri, həmçinin internet saytına gələn suallarvə ona verilən cavablar o böyük mərcəi-təqlidin göstərişinə əsasən oğlu tərəfindən də təsdiqlənməli idi.

Bundan əlavə on dörd məsumun (ə) adına olan "Əimmeyi-Əthar(ə) Fiqhi Mərkəzi"nin ali idarəçiliyionun öhdəsindədir. Bu mərkəz fiqh və ictihad zəminində ilk yaranan mərkəzdir.1376-cı ildə həzrət Ayətullah-üzma böyük Fazil Lənkəraninin göstərişi ilə təsisedilmişdir. Müasir zamana agah olan dini alim və müctəhidlərin yüksək səviyyədə formalaşmasını öhdəsinə götürəndini bir qurumdur. Belə ki, gənc nəslindini və fiqhi ehtiyaclarına olduğu kimi cavabverə bilsinlər. Hal-hazırdabu mərkəz Qumda nüfuzlu və hörmətli alimlərin diqqət və istifadə yeri sayılanmühüm elmi mərkəzlərdən biridir. Orada elmi maariflənmədən əlavə üsul və fiqh elminə məxsus kitabxana mövcuddur. Nəzərsahiblərinin fikrinə əsasən bu ixtisasda ən varlı və geniş imkanatlı kitabxanalardan sayılır. Bu mərkəzdə bunlardan əlavə tədqiqat şöbəsi də diqqət mərkəzində olan digər işlərdəndir. Tələbələr təhsildən əlavə  üsul, fiqh, rical, təfsir vəs. elmləri barədə tədqiq və araşdırma ilə də məşğul olur.

Əimmeyi-Əthar (ə)Fiqhi Mərkəzindən başqa 1379-cu ildə Qum elmi hövzəsində ilk təşəbbüs olaraq əlaçıvə istedadlı tələbələrin öz ixtisaslarında inkişafı üçün mərhum atasının göstərişi ilə elmi-tədqiqat qrupları təşkil etdi. Belə ki, bugün də saysız-hesabsız bərəkət və təsirlərihövzədə davam edir və istedadlı tələbələrin mənəviyyatında öz təsiriniqoymaqdadır.

Yuxarıdasadalanan mövzulardan əlavə, görkəmli ustad mərhum atasının canişini və vəsisiolmuşdur. Bütün elmi və maliyyə işlərini ona həvalə etmişdir. Hazırda da atasının vəfatından sonra iki ildirki, Qum və Məşhəd şəhərlərində, Əfqanıstan və Suriyada fiqhi mərkəzlərin fəaliyyətlərikeçmişdəkindən də uğurla davam etdirir. Həmçinin o mərhum mərcəi-təqlidin dəftərxanası, müqəllidlərininistək vətələblərinə əsasən əvvəldə olduğu kimi açıqdır. Bununla daxalqın şəri sual və ehtiyaclarınacavab verir.

 

Siyasi fəaliyyətləri:

Ustad İranxalqının uzun illər boyu mübarizəsində onlarla birgə olmuşdur. Atası Yəzd şəhərinəsürgün olunandan sonra, yeniyetməlik yaşında, yəni ibtidai sinifdə ikən, Aşuragünündə Yəzd şəhərinin Məhəmmədiyyə məscidində imam Hüseynin (ə) inqilabının hədəfləribarədə məqalə oxumuşdur. Həminzaman məclisdə iştirak edən “Təhlükəsizlik idarəsinin” (SAVAK) rəisi çox qəzəblənmişdir.O, mərhum atasının sürgün illərində onunla birgə olmuş, inqilabın mühüm məsələlərindənagah idi. İslam inqilabının qələbəsindən sonrada keçmişdəki kimi inqilabın müdafiəsində olumuşdur. Eyni zamanda səkkiz il müharibə dövdündə də cəbhələrdə yorulmadan davamlı şəkildə iştirak edirdi.

Görkəmli alim 1374-cüşəmsi ilində tanınmış alimlərin dəvəti ilə Qum elmi mərkəzində “Cameye-müdərrisin”ə(Ali ustadlar şurasına) aparıcı qüvvə kimi üzv seçildi.

 

 

116 Görüş