تعبدی و توصلی ، جلسه 94
خلاصهی بحث گذشته
بررسی شرط مباشرت در واجبات و تحلیل دیدگاه اصولیان
تحلیل دیدگاه شهید صدر درباره اطلاق هیئت
تحلیل انتقادی دیدگاه محقق خوئی درباره اطلاق و دوران بین تعیین و تخییر
بررسی اشکالات شهید صدر به دیدگاه آیتالله خوئی و تحلیل مبنای تعبدیت
استدلال شهید صدر بر اصالة التعبدیة
نقد استدلال شهید صدر
مقتضای اصل عملی هنگام شک در مباشرت تکلیف
نظریه محقق نائینی
تحلیل دیدگاه محقق نائینی درباره جریان اصل عملی
پاورقی
منابع
واجب نفسی و غیری ، جلسه 3
خلاصهی بحث گذشته
اشکال نخست امام خمینی بر تقریر اصفهانی
جواب از اشکال مرحوم امام
تعریف به لازم یا به ذات؟ نقد امام خمینی بر تقریر نفسیّت و نتیجهٔ آن
سه تقریر در قیدِ نفسیّت و غیریّت و پیامد آن برای أصالة الإطلاق
ملازمهٔ نفسیّت با اطلاق نزد صاحبِ منتقى الأصول
ارزیابی کلام مرحوم روحانی
نظریه مختار در تمسک به اطلاق
اشکال مرحوم روحانی: تهافتِ ظاهری در کفایه
جمعِ محتمل در تهافتِ ظاهریِ کفایه از دیدگاه مرحوم روحانی
عدمِ امکانِ لحاظِ استقلالی برای هیئت بر مبنای آخوند: نقدِ پاسخِ مرحوم روحانی
پاورقی
منابع
واجب نفسی و غیری ، جلسه 9
خلاصهی بحث گذشته
صورت نخست: تماثل الوجوبین و جریان برائت از تقیید
تعلیقه آیتالله خوئی: تعارض برائتین و عدمِ انحلال
مناقشه مبنایی بر تعلیقه
بازخوانی نقدِ محقق خوئی و تقریرِ صاحب «المنتقى» از مبنای محقق نائینی
دو مقدّمه برای تمامیتِ اشکال آقای خوئی
تحلیل و ارزیابی دو مقدّمه
نقدِ مقدّمهٔ أولى: جریان برائت شرعی در واجبِ غیریِ دارای إنشاء مستقل
تفصیل نقد: واجب غیری دو قسم است
نقدِ مقدّمهٔ ثانیه؛ انحلال حکمی و جدلیبودنِ منعِ برائت عقلی
تفاوت تقریر محقق خوئی در «تعلیقه» و «محاضرات» و نسبت آن با محل نزاع
کوشش برای تکمیل استدلال به «علمین إجمالیین ذوا أطراف ثلاثة» و نقد آن
نقد صاحب «المنتقى»:
پاورقی
شروط ابطالِ انحلال حکمی و نسبت آن با مبنای محقق خوئی
منابع
تعبدی و توصلی ، جلسه 99
خلاصهی بحث گذشته
بررسی دلالت ماده امر بر اطلاق
تحلیل محقق نائینی از دلالت صیغهی امر بر اختیار
اشکالات آیتالله خوئی بر تحلیل محقق نائینی
اشکال دوم بر تحلیل محقق نائینی: دلالت خطاب یا داوری عقل؟
اشکال سوم: اطلاق ملاک در ماده و ناتوانی هیئت در تقیید آن
بررسی شرایط امکان تعلق تکلیف به جامع و تحلیل مقام اثبات
پاسخ آیتالله خوئی به توهم تعارض در مبنای اصالة الاطلاق
پاورقی
منابع
نماز جمعه ، جلسه 12
خلاصه جلسه گذشته
رابطه مقام تشریع در قرآن و کلام معصومین(ع)
کلام علامه طباطبایی درعدم جریان اطلاق در آیات الاحکام
ارتباط مقام تشریع و تعدد وجوه آیات قرآن
دیدگاه برگزیده در مدلول آیه
عناوین بحث در «صلاة الجمعه»
پاورقی
منابع
نماز جمعه ، جلسه 19
خلاصه جلسه گذشته
بررسی عبارات سید مرتضی
عبارات کتاب «الناصریات»
برداشت مرحوم حائری
ارزیابی
عبارات کتاب «الفقه الملکی»
برداشت مرحوم حائری
عبارات کتاب «المسائل المیافارقیات»
برداشت مرحوم حائری
ارزیابی
جمعبندی عبارات سید مرتضی
بررسی عبارات شیخ صدوق
عبارات کتاب «المقنع»
عبارات کتاب «الأمالی»
عبارات کتاب «الهدایة»
برداشت صاحب جواهر
برداشت مرحوم حائری و ارزیابی آن
ارزیابی
1. حمل «امام» در عبارت «الهدایه» بر امام معصوم (ع)
2. حمل فرض خوف بر عدم بسط ید امام
ارزیابی
جمع بندی عبارات شیخ صدوق
پاورقی
منابع
نماز جمعه ، جلسه 23
خلاصه جلسه گذشته
بیان نکاتی مرتبط با اصول متلقات
الف) اصول متلقات در کلام سایر فقها
ب) ضرورت بحث تاریخی از فقه فتوایی
ج) تاکید راویان بر نقل الفاظ ائمه (علیهم السلام)
د) تعلیقه بر نفی حجیت اجماع در فروع، از دیدگاه آیتالله بروجردی
ه) عدم انحصار اجتهاد در تطبیق اصول بر فروع
پاورقی
منابع
تعبدی و توصلی ، جلسه 101
خلاصهی بحث گذشته
بررسی دیدگاه محقق نائینی درباره حقیقت امر و اراده و بیان اشکال چهارم
بیانی دیگر از اشکال چهارم بر دیدگاه محقق نائینی
تحلیل دلالت مطابقی و التزامی در دلالت امر
اشکال بر این تحلیل
جمعبندی اشکال چهارم و تأکید بر اطلاق ماده
نقد اطلاق ماده و اشکال بر امکان استکشاف ملاک بدون امر
اراده بهعنوان شرط تحقق ملاک در عبادات
نقد راه دوم محقق نائینی در اشتراط حسن فاعلی برای امتثال
پاسخ به اشکال دوم محقق خوئی درباره لزوم قصد امر در تحقق حسن فاعلی
پاورقی
منابع
واجب تعییینی و تخییری ، جلسه 28
خلاصهی بحث گذشته
منهج بحث در تبیین نظریه واجب تخییری
نظریه محقق اصفهانی؛ تفکیک صور ملاک و تبیین محل نزاع در واجب تخییری
صورت اول: امتناع استیفای غرضِ دوم
حکم مسئله: وجوب جمعی
صورت دوم: تزاحم در ملاک و بازگشت تخییر به حکم عقل
حکم مسئله: تزاحم و تخییر عقلی
فرق با صورت اول
صورت سوم: تضاد مطلق میان دو غرض
حکم مسئله: عدم انطباق با واجبات تخییریِ شرعی
صورت چهارم: استقلال در اثر و تضاد میان آثار
نقد اول: خروج از محلّ بحث
نقد دوم: تغییر اطراف تخییر و مخالفت با ظاهر ادله
صورت پنجم: ورود «مصلحتِ تسهیل» و تصویر «تخییرِ شرعیِ محض»
لوازم و پیشفرضهای معقولیت
پاورقی
منابع