واجب تعیینی و تخییری ، جلسه 37
خلاصهی بحث گذشته
تلخیص نظریهی محقق عراقی و بررسی ثمره در جانب ثواب
مناقشات در نظریهی محقق عراقی
اشکال اول: امتناع «نقص» در ساحت اعتباریات
اشکال دوم: نقد مبنای «تعدد عقاب» و انحصار معیار در مخالفت با خطاب
پاسخ به یک اشکال مقدر
اشکال سوم: استناد سقوط تکلیف به «ترخیص شارع» نه «فعل مکلّف»
نتیجهگیری نهایی
پاورقی
منابع
واجب تعیینی و تخییری ، جلسه 43
خلاصهی بحث گذشته
نقد محقق اصفهانی بر استثناء «بعث» در کلام محقق خراسانی
مناقشه محقق اصفهانی: عدم اختصاص مشکل به «غایت بعث»
تعمیم تحلیل به اراده تکوینی و تشریعی و ربط آن با شوق
ارزیابی برهان «عرضیبودنِ حکم» و پاسخهای سهگانه از منظر محقق اصفهانی
تقریر برهان مبتنی بر عرضیبودنِ حکم
پاسخهای سهگانه به برهان عرضیت حکم
پاسخ شیخ انصاری: اختصاص قاعده به اعراض متأصّله تکوینیه
پاسخ نقضیِ آخوند: تمسّک به علم اجمالی
پاسخ نائینی: تفصیل میان اراده تکوینی و اراده تشریعی
جمعبندی موضع محقق اصفهانی
جمعبندی مبنای نهایی محقق اصفهانی در امتناع مطلق «فرد مردّد»
مبنای نهایی: امتناع تعلّق هر صفتی به فرد مردّد
تمایز مبنای اصفهانی از استدلالِ مبتنی بر عرضیبودن حکم
آثار فقهی و اصولی امتناعِ مطلقِ فرد مردّد
تفکیک میان «جامع معیّن» و «فرد مردّد»
شمول مبنا نسبت به علم، اراده و بعث
وجه نخست: استناد به کلام شیخ اعظم در «بیع صاعٍ من صُبرة» و مبنای خفیفالمؤونة بودن اعتبار
وجه دوم: استثناء بعث از صفات اعتباریِ قابل تعلّق به فرد مردّد در کلام آخوند خراسانی
تقریر منتقى الأصول از دو برهان محقق اصفهانی بر امتناع «فرد مردّد»
وجه سوم منتقى: نیاز عرض به محلّ و عدم واقعیتِ فرد مردّد
نقدی بر تقریر مرحوم روحانی از دلیل اول محقق اصفهانی
وجه چهارم منتقى: قوام صفات تعلّقیه به متعلَّق و لزوم انقلاب میان معیّن و مردّد
نقدی بر تقریر مرحوم روحانی از دلیل دوم محقق اصفهانی
پاورقی
منابع
فقه تربیت ، جلسه 9
خلاصه مباحث قبل
ثواب و عقاب در اخلاق
تعارض احکام فقه با اخلاق
نمونهای از شبهه تعارض فقه و اخلاق
نمونهی دیگر از شبهه تعارض فقه و اخلاق
پاورقی
واجب تعیینی و تخییری ، جلسه 33
خلاصهی بحث گذشته
بررسی اشکالاتِ سهگانه محقق خوئی بر صورت نخست آخوند
اشکال دوم: نفیِ دلیل اثباتی بر جامعِ ماهوی میان اطراف
اشکال سوم: عرفیبودنِ متعلقِ تکلیف و ناتمامیِ ارجاع به جامعِ عقلی
نتیجهگیری اشکالات سهگانه محقق خوئی
فرض دوم در نظریه آخوند و اشکالات محقق خوئی
اشکال اول محقق خوئی؛ مخالفت با ظاهر «أو»
پاسخ به اشکال اول
اشکال دوم محقق خوئی؛ جمعِ «تضادّ اغراض» با «قدرت بر جمعِ فعلین»
پاورقی
منابع
واجب تعیینی و تخییری ، جلسه 48
خلاصهی بحث گذشته
امکان یا استحاله تخییر میان اقل و اکثر
تقریر محقق اصفهانی از استحاله تخییر میان اقل و اکثر
اقل و اکثر تدریجی
اقل و اکثر دفعی
جمعبندی کلام محقق اصفهانی
پاسخ آخوند خراسانی به استحاله تخییر میان اقل و اکثر
تحلیل «اقل بشرط لا» و «اکثر بما هو اکثر» در پاسخ آخوند
پاسخ آخوند به اشکال
استدراک آخوند: خروج صورتِ «انضمام غیرِ واجب» از محلّ بحث
دیدگاه محقق نائینی در استحاله تخییر بین اقل و اکثر
صورت نخست: اقل «لا بشرط» نسبت به اکثر
صورت دوم: اقل «بشرط لا» از انضمامِ زوائد
پاورقی
منابع
واجب تعیینی و تخییری ، جلسه 54
خلاصهی بحث گذشته
رأی آیتالله خویی در تخییر بین اقل و اکثر و نسبت آن با مبنای امام و محقق نائینی
دو مثال فقهی در تحلیل محقق خویی
جمعبندی فشرده و نکات محوریِ بحث تخییر بین اقلّ و اکثر
جایگاه تاریخی بحث
مبنای آخوند خراسانی و نقد اساسی بر آن
نقد محقق نائینی، محقق خویی و امام خمینی
صورتبندی نهایی آراء در فرض «اقل لابشرط»
اقل لابشرط و غرض واحد
اقل لابشرط و دو غرض مستقلّ (مبنای امام و اصفهانی)
مبنای محقق خویی در اقل لابشرط
رأی مختار: تحلیل اعتباریِ محض
گام افزوده: تخییر در فرضِ غرض واحد
پاورقی
منابع
نماز جمعه ، جلسه 57
خلاصه جلسه گذشته
اشکالات مرحوم حائری به استدلال به دلیل چهاردهم
اشکال اول: نفی شرطیت بوسیله مقتضای ادله عامه تقیه
تفکیک بین شرط واجب و شرط وجوب در کلام حائری
ارزیابی اشکال
استفاده از قرینه مناسبت حکم و موضوع در رد اشکال
پاورقی
منابع
نماز جمعه ، جلسه 51
خلاصه جلسه گذشته
دلیل یازدهم: استناد به روایاتی با مضمون «لا جُمُعَةَ إلّا في مِصرٍ»
تقریب استدلال به روایات
دیدگاه مرحوم بروجردی در حمل روایات بر تقیه
نقد مرحوم حائری بر دیدگاه مرحوم بروجردی
1. نکته اجتهادی در تشخیص موارد حمل روایت بر تقیه
2. اشکال صغروی در حمل روایت بر تقیه
ارزیابی اشکال دوم
اشکالات مرحوم حائری به دلیل یازدهم
اشکال اول: ضعف سندی دو روایت
ارزیابی اشکال اول
1. نقد کبروی مدعای حائری
2. نقد صغروی مدعای حائری
پاورقی
منابع
آیات حکومت در قرآن (ادله منکرین حکومت) (5) ، جلسه 6