فقه تربیت ، جلسه 12

خلاصه مباحث گذشته
فارق دیگر: تمایز در منبع بودن برای قانون‌گذاری
فقه منبع اصلی قانون
مواردی از شبهات تفکیک فقه از قانون؛
ریشه‌یابی شبهه
قاعده «حفظ حدود الله»
مقصود از حفظ حدود حدود الهی
ریشه این فارق
1. عمومیت قانون
2. قابلیت تبصره
3. قابلیت تغییر
4. نسبیت در قانون
5. الزام و التزام در قانون
جمع‌بندی
مقاصد الشریعه و حدود الهی
پاورقی

واجب تعیینی و تخییری ، جلسه 63

خلاصه‌ی بحث گذشته
نقد نهایی احتمالِ «مکلَّف بودنِ مجموع من حیث المجموع»
احتمال سوم: تعلّق تکلیف به نحوِ عموم استغراقی
خصائص واجب کفایی و صورت عموم استغراقی
تقریر محقق اصفهانی بر اساس عموم استغراقی
جمع‌بندی
نقد آیت‌الله خویی بر تقریر «وجوب استغراقیِ مشروط» در واجب کفایی
استدراک محقق خویی: تصویرِ وجوب استغراقیِ مشروط بر اساس تزاحم در مقام جعل
نقد محقق خویی بر تصویر «تزاحم در مقام جعل» در واجب کفایی
1- خروج از محلّ بحث واجب کفایی
2- اشکالِ تضاد ملاکات بدون تضاد أفعال: اشکال دوم آن است که:
3- عدم معقولیت تعدد غرض در واجب واحد
جمع‌بندی
پاورقی
منابع

نماز جمعه ، جلسه 68

خلاصه جلسه گذشته
استدلال به آیات بر وجوب تعیینی نماز جمعه در عصر غیبت
دیدگاه‌ فقها در مدلول روایات
طائفه اوّل: روایات ناظر به تعداد فرائض
صحیحه زراره
دلالت روایت بر وجوب تعیینی
اشکال اول مرحوم بروجردی بر استدلال: دلالت روایت بر وجوب حضور پس از انعقاد
موید اول: استثنا نُه گروه در روایت
موید دوم: خصوصیت «من کان علی راس فرسخین» در استثنا
موید سوم: عبارت «فَرَضَهَا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِي جَمَاعَةٍ»
دیدگاه مرحوم حائری در پاسخ به اشکالات به استدلال به روایت
عدم دخالت قید «فی جماعة» در اصل دلالت
نقد تفسیر «جماعة» به معنای حضور امام
استدلال به جمله‌ی «مَنْ كَانَ عَلَى رَأْسِ فَرْسَخَيْنِ»
نقد دیدگاه آقای حائری
پاورقی
منابع

نماز جمعه ، جلسه 70

خلاصه جلسه گذشته
طائفه دوم: روایات دال بر اصل وجوب نماز جمعه
روایت اول: روایت امیرالمومنین (ع) در خطبه نماز جمعه
دیدگاه مرحوم بروجردی
دیدگاه برگزیده
روایت دوم: صحیحه منصور بن حازم
حمل روایت بر وجوب تعیینی حضور
دیدگاه آیت الله بروجردی
دیدگاه محقق خویی
قرینه نخست: استثناء مسافر
قرینه دوم: استثنا «من کان علی راس فرسخین»
قرینه سوم: استنثنا مواردی مانند نزول باران و عذرهای مشابه
قرینه چهارم: استثناء زن و برده
جمع بندی دیدگاه محقق خویی
دیدگاه مرحوم حائری
دیدگاه برگزیده
پاورقی
منابع

واجب تعیینی و تخییری ، جلسه 64

خلاصه‌ی بحث گذشته
ارزیابی نهایی مبنای «عموم استغراقی» در واجب کفایی و نقد اشکالات محقق خویی
وحدت غرض و نسبت آن با وحدت خطاب
ارزیابی تصویر «تزاحم در مقام جعل» و اشکالات سه‌گانهٔ محقق خویی
نقد ملازمهٔ میانِ «تعدد غرض و تزاحم در جعل»
جمع‌بندی
پاورقی
منابع

واجب تعیینی و تخییری ، جلسه 66

خلاصه‌ی بحث گذشته
دو تقریر محقق نائینی در واجب کفایی
تقریر فوائد الأصول: جمیع المکلّفین «علی وجه البدلیة»
تقریر أجود التقریرات: تعلّق وجوب به «صرف وجود المکلَّف»
نسبت مبنای محقق خویی با تقریر أجود التقریرات
تفاوت واقعی میانِ دو تقریر از محقق نائینی
نقد مبنای «صرف‌الوجود من المكلَّفین»
1- مشکل در تبیین «امتثال جمیع» در واجباتِ کفاییِ قابل تکرار
2- تصحیح مراد میرزای نائینی از «صرف‌الوجود» و نقد کلام محقق اصفهانی
3- اشکال عرفی و بحث بعث و انبعاث
مبنای علامه حلّی و تأیید نظریه‌ی محقق بروجردی
پاورقی
منابع

واجب تعیینی و تخییری ، جلسه 65

خلاصه‌ی بحث گذشته
سه نظریه اصلی در تحلیل واجب کفایی
نظریه محقق خویی در واجب کفایی
تقریر مبنا: تعلّق وجوب به «أحد المکلّفین لا بعینه»
تشریح آثار سه‌گانه واجب کفایی بر این مبنا
نقد مبنای محقق خویی
أولُ الدعوى بودنِ استناد به وقوع عرفی و شرعی
دشواری تبیین امتثالات متعدد مستقل (خصوصاً در نماز میّت)
نظریه آیت‌الله بروجردی در واجب کفایی
اختلاف در «مکلَّفٌ‌به»، نه در «مکلَّف»
تحلیل سه اضافه‌ی وجوب و محلِّ اختلاف عینی و کفایی
نتیجه: وجوب استغراقی بر همگان و وحدتِ متعلَّق
تقریر مرحوم آیت‌الله فاضل لنکرانی از مبنای محقق بروجردی
مقایسه اجمالی با مبنای محقق خویی
پاورقی
منابع

واجب تعیینی و تخییری ، جلسه 70

خلاصه‌ی بحث گذشته
دههٔ فجر، نعمت انقلاب و جایگاه سپاه پاسداران
. دههٔ فجر و حیاتِ مجددِ اسلام در ایران
بازگشت امام و نقش علما در شکل‌گیری دههٔ فجر
حقیقتِ انقلاب: منّت الهی و احیای دین
ابعاد این نعمت: عزّتِ دین، ملت و ایران
یاد نعمت انقلاب و تکلیف ما
۲. واژه‌سازی‌های غرب و نسبت ناروا به سپاه پاسداران
برچسب «تروریسم» و شگرد واژه‌سازی
سکوت در برابر رژیم صهیونیستی
جایگاه سپاه پاسداران در نگاه حوزه و ملت
بازنگری در خصائص مشهورِ واجب کفایی بر اساس مبنای امام خمینی
نقطه‌ی عزیمت: نفیِ استغراق و التزام به «أحد المکلّفین»
خصائص ثلاثه در بیان محقق اصفهانی و تردید در هر سه
مناقشه در عصیانِ جمیع
معیار صحیحِ عصیان در واجب کفایی
مناقشه در سقوطِ تکلیفِ دیگران به فعلِ واحد
جهت‌گیری محقق بروجردی و علامه حلّی: طلبِ نفسِ فعل
نتیجه: فرقِ عینی و کفایی در غرض، نه در اشتغالِ عامِّ ذمّه
تحلیل نهایی: صرف‌الوجودِ فعل و نقش عقل در واجب کفایی
صورت صحیحِ جعل در واجب کفایی: صرف‌الوجودِ فعل
نقش عقل و بنای عقلا در تعیین فاعل و لزوم امتثال
تفکیکِ ساحتِ جعل و امتثال: نمونه‌های تطبیقی
جایگاه عقل: لزوم امتثال بدون جعلِ تکلیفِ جدید
نتیجه‌ی نهایی
پاورقی
منابع

آیات حکومت در قرآن (ادله منکرین حکومت) (5) ، جلسه 12